Havuz Bakımı

Kimyasal testlerin ardından mekanik (fiziksel) temizliğe geçilir. Havuz çevresindeki ağaçlardan düşen yapraklar, polenler, böcekler ve tozlar su yüzeyinde birikir. Bakım ekibimiz, ince gözenekli özel kepçeler kullanarak su yüzeyindeki tüm organik ve inorganik katı atıkları toplar. Bu işlem yapılmazsa, atıklar dibe çökerek çürür ve sudaki amonyak miktarını hızla artırır.

Yüzey temizliği manuel olarak yapıldıktan sonra, havuzun kendi yüzey emici sistemleri olan skimmer sepetleri veya taşma kanalları (ızgaraları) kontrol edilir. Skimmer sepetlerinde biriken yaprak ve saç kalıntıları boşaltılarak temizlenir. Eğer havuz taşmalı sistemse, ızgaraların arası fırçalanır ve taşma kanalının içindeki yosunlanma/kirlilik durumu denetlenir.

Fiziksel yüzey atıklarının zamanında uzaklaştırılması, makine dairesindeki kum filtresinin yükünü inanılmaz oranda hafifletir. Filtreye daha az katı pislik gitmesi, filtrenin tıkanmasını geciktirir ve su sirkülasyon motorlarının daha düşük basınçta, rahat çalışmasını sağlayarak ömrünü uzatır. Bu basit adım, mekanik bakımın temel taşıdır.

Havuz suyunun içindeki tozlar, kumlar, ölü yosunlar ve ağır partiküller zamanla havuz tabanına çökerek bulanık ve kirli bir görüntü oluşturur. Bu atıkların sistemden uzaklaştırılması için vakumlu havuz dip süpürgesi ile havuz tabanı milim milim süpürülür. Süpürge hortumu vakum nozuluna veya skimmera bağlanarak, dipteki pislikler doğrudan makine dairesindeki kum filtresine gönderilir.

Eğer havuz tabanında çok yoğun bir çamur, kül veya alg (yeşil yosun) tabakası varsa, bu pisliğin kum filtresini tıkamaması için altı yollu vana "Rögar/Tahliye (Waste)" konumuna alınır. Böylece doğrudan deşarj süpürümü yapılarak tabandaki ağır pislik filtreye hiç uğramadan direkt olarak kanalizasyona atılır. Bu işlem su seviyesini düşürse de temizlik için elzemdir.

Dip süpürümü bittikten sonra havuz duvarlarına yapışmış olan, gözle görülmeyen yosun sporlarını ve kaygan biyofilmi yok etmek için duvarlar özel havuz fırçalarıyla mekanik olarak fırçalanır. Duvar fırçalama işlemi, klorun yosun sporlarının içine nüfuz edebilmesini sağlar; fırçalanmayan bir havuzda kimyasallar asla tam performans gösteremez.

Dip süpürümü ve yüzey temizliği sırasında toplanan tüm pislikler makine dairesindeki kum veya cam medyalı filtre tankının içinde birikir. Filtre doldukça içindeki basınç artar ve suyu süzme kabiliyeti düşer. Filtreyi kendi kendini temizlemeye zorlayan işleme Ters Yıkama (Backwash) denir. Motor kapatılır, altı yollu vana "Backwash" konumuna alınır ve su filtrenin altından girip üstünden çıkarak içindeki tüm pisliği kanalizasyona atar.

Ters yıkama işleminin süresi, altı yollu vananın üzerindeki şeffaf gözetleme camından takip edilir. Camdan akan kahverengi/yeşil çamurlu su, tamamen berrak ve temiz bir hale gelene kadar (genellikle 2-3 dakika) işleme devam edilir. Bu sayede filtrenin içindeki kuvars kumu veya cam medyası ilk günkü temizliğine kavuşarak arıtma performansını geri kazanır.

Ters yıkama bittikten sonra sistem hemen normal çalışmaya alınmaz. Vana "Durulama (Rinse)" konumuna getirilerek motor 30 saniye çalıştırılır. Durulama işlemi, ters yıkamada havalanan kumların filtre tabanına düzgünce oturmasını sağlar. Eğer durulama yapılmazsa, borularda kalan çamurlu su doğrudan havuza basılarak tüm temizliği mahveder.

Makine dairesinde yer alan sirkülasyon pompaları, suyu çekerken büyük çöplerin motor pervanesine (fanına) zarar vermemesi için kendinden filtreli bir ön sepete (kıl tutucuya) sahiptir. Havuz dip süpürümü ve ters yıkama işlemleri bittikten sonra mutlaka motorlar kapatılarak bu pompa ön sepetlerinin temizliği yapılmalıdır. Sepette biriken saç, çam iğneleri, taş veya yapraklar motorun performansını %50'ye kadar düşürebilir.

Kıl tutucu sepetin şeffaf kapağı özel anahtarıyla açılarak içindeki plastik sepet çıkarılır ve tazyikli suyla yıkanır. Bu işlem sırasında dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, şeffaf kapağın altında bulunan O-ring kauçuk contanın durumudur. Conta kurumuş veya çatlamışsa sistem buradan hava alır; bu nedenle conta silinerek özel havuz silikon gresi ile hafifçe yağlanır.

Temizlenen sepet yerine tam oturtulduktan sonra kapak sıkıca kapatılır. Motor tekrar çalıştırıldığında şeffaf kapaktan suyun gelişi izlenir. Kapak içinde hava kabarcığı kalmaması, sistemin tam vakum yaptığını ve sirkülasyon pompasının sağlıklı bir şekilde su bastığını gösterir. Sepet temizliği motor yanmalarını önleyen en basit ama en kritik bakımdır.

Tüm mekanik temizlik ve filtre bakımları bittikten sonra havuzun kimyasal şartlandırmasına başlanır. Su kimyasının en önemli parametresi pH (potansiyel hidrojen) değeridir. Klorun sudaki bakterileri öldürebilmesi için havuz suyunun pH değerinin 7.2 ile 7.6 arasında olması zorunludur. Eğer pH yüksekse (su bazikse), havuza tonlarca klor atsanız dahi klor çalışmaz (körleşir) ve su yeşermeye başlar.

İlk adımda dijital fotometre ile ölçülen değere göre, suyun pH'ını düşürmek için sıvı veya toz pH düşürücü (asit) havuza ilave edilir. Asit doğrudan havuza dökülmez; bir kova havuz suyu içinde seyreltilerek, motorlar çalışır durumdayken havuzun farklı noktalarından veya taşma kanalından suya homojen bir şekilde karıştırılır.

Otomatik dozaj sistemi bulunan havuzlarda ise, panodaki pH elektrotlarının kalibrasyonu kontrol edilir ve pH düşürücü (sıvı sülfürik asit veya hidroklorik asit) bidonlarının seviyeleri tamamlanır. pH dengelendikten sonra havuzun suyu kireç kusmaz (bulanıklaşmaz), derz dolguları erimez ve yüzücülerin cildinde tahriş yaşanmaz.

pH değeri ideal aralığa (7.2 - 7.6) getirildikten sonra, suyun mikrobiyolojik temizliğini sağlamak için dezenfeksiyon aşamasına geçilir. Havuza giren insanlardan kaynaklanan ter, güneş yağı, tükürük gibi atıkların oluşturduğu bakteri ve virüsleri yok etmek için suya rutin klorlama yapılır. Ticari havuzlarda sıvı klor (sodyum hipoklorit), villa havuzlarında ise genellikle %56'lık veya %90'lık toz/tablet klor (diklor/triklor) tercih edilir.

Eğer havuz suyunda bağlı klor (kötü kokan klor) miktarı yüksek çıkmışsa, su aşırı bulanıksa veya havuza dışkı/kusmuk gibi ağır organik atık karışmışsa rutin dozaj yeterli olmaz. Bu durumda Klor Şoklaması (Superchlorination) yapılır. Suya normal dozun 3-4 katı klor tek seferde atılarak, kilitlenmiş klor molekülleri (kloraminler) parçalanır ve su okside edilerek mikroplardan tamamen arındırılır.

Kimyasal dezenfeksiyonun yanı sıra, makine dairesinde bulunan (varsa) UV-C (Ultraviyole) cihazları veya Ozon jeneratörleri kontrol edilir. Bu cihazlar klor sarfiyatını azaltırken, sudaki klora dirençli mikroorganizmaları DNA yapılarını bozarak yok eder. Klor uygulaması havuz kullanımı bittikten sonra, genellikle akşam saatlerinde yapılarak güneşin kloru uçurması engellenir.

Klor, yosunları öldürmede çok etkilidir ancak sürekli klor kullanmak suyu yorar. Sıcak yaz aylarında, özellikle dışarıdan havuz suyuna karışan rüzgar ve yağmur suları yüksek miktarda yosun sporu taşır. Bu sporların duvarlara tutunup yeşil bir tabaka (alg) oluşturmasını baştan engellemek için haftalık olarak suya Yosun Önleyici (Algisit) kimyasalı ilave edilir. Algisit yosunu öldürmez, yosunun üremesini engeller.

Bazen havuzun kimyasal değerleri mükemmel olsa bile su hafif sisli, puslu veya süt renginde (mat) görünebilir. Bunun sebebi, suya karışan güneş yağı, ter ve toz gibi partiküllerin kum filtresinden geçecek kadar mikroskobik olmasıdır. Suyu cam gibi berrak yapmak için Çöktürücü veya Topaklayıcı (Flokülant) kullanılır.

Çöktürücü kimyasal havuza eklendikten sonra su birkaç saat sirküle edilir, ardından motorlar kapatılır. Kimyasal, suda askıda uçuşan mikroskobik tozları birbirine yapıştırarak ağırlaştırır (topaklar) ve havuz tabanına çökertir. Ertesi sabah, havuz tabanında biriken bu bulut şeklindeki tortu, vakumlu dip süpürgesiyle (Rögar/Waste konumunda) direkt dışarı atılır ve su kristal berraklığına kavuşur.

Suyun kimyasal işlemleri tamamlandıktan sonra havuzun arka planındaki kalp olan makine dairesinin (teknik odanın) genel fiziksel denetimi yapılır. Havuz bakımı sadece suyun temizliği değil, sistemi yaşatan donanımların da korunmasıdır. Pompalar çalışırken yüksek basınç altındaki PVC borular, vanalar, yapıştırma ek yerleri ve kum filtresinin bağlantı noktaları el ile ve gözle su kaçağı / sızıntı açısından kontrol edilir.

Makine dairesinde oluşan en büyük düşman nem ve rutubettir. Yüksek nem, elektrik panosundaki şalterlerin oksitlenmesine, pompaların demir aksamlarının (rulmanların) paslanarak kilitlenmesine neden olur. Bu yüzden makine dairesindeki havalandırma fanı, egzoz boruları ve varsa yer süzgeci (drenaj tahliyesi) temizlenerek ortamın kuru kalması sağlanır.

Kum filtrelerinin veya çok yollu vanaların üzerinde bulunan manometrelerin (basınç göstergelerinin) doğru çalışıp çalışmadığı kontrol edilir. Basıncın kırmızı bölgeye yaklaşması sistemin tıkandığını, ibrenin hiç oynamaması ise manometrenin bozulduğunu veya sistemin hava aldığını gösterir. Vana kolları yağlanarak sertleşmeleri önlenir.

Havuz içerisinde elektrikle suyun birleştiği en kritik noktalar aydınlatma armatürleridir. Bakım sırasında havuz çanağında yer alan IP68 su altı LED aydınlatmaların camlarında buğulanma, su alma veya kasanın yerinden çıkması gibi durumlar gözlemlenir. Su almış bir aydınlatma armatürü sadece ampulün patlamasına neden olmaz, tüm havuza elektrik kaçağı riski yaratır.

Elektrik panosuna gidilerek armatürleri besleyen 12V veya 24V izolasyon trafoları kontrol edilir. Panodaki en hayati güvenlik donanımı olan RCD (Kaçak Akım Koruma Rölesi) üzerindeki test (T) butonuna basılarak milisaniyeler içinde sistemi kapatıp kapatmadığı fiziksel olarak doğrulanır. Test edilmeyen röleler zamanla tutukluk yapabilir.

Havuzdaki tüm metal aksamların (merdivenler, kobra şelaleler, tutunma barları vb.) birbiriyle eşit voltajda olmasını sağlayan Eşpotansiyel Topraklama (Bonding) bağlantılarının korozyona uğrayıp kopmadığı denetlenir. Otomasyon sistemindeki zaman saati (timer) ayarları yaz ve kış saatine göre güncellenerek, motorların gereksiz elektrik tüketimi önlenir.

Modern havuzlarda suyun kimyasını ölçüp eksilen kloru ve asidi otomatik basan otomatik dozaj sistemleri bulunur. Ancak bu sistemler dijital problar (sensörler) aracılığıyla ölçüm yapar ve bu problar zamanla kireçlenerek veya kirlenerek yanlış ölçüm yapmaya (sapmaya) başlar. Yanlış ölçen bir sensör, havuza gereğinden çok fazla asit veya klor basarak suyu zehirleyebilir.

Bu tehlikeyi önlemek için aylık bakımlarda pH ve ORP (klor) sensör probları yuvalarından sökülür, özel solüsyonlarla kireçten arındırılır ve tampon kalibrasyon sıvıları (örneğin pH 7.0 sıvısı) kullanılarak cihazın beyni sıfırlanıp doğru ölçüm yapması sağlanır. Sistem manuel (fotometrik) ölçümle karşılaştırılarak dijital panelin doğruluğu teyit edilir.

Bunun yanı sıra, asit ve klor kimyasallarını çeken hortumların (emici nipellerin) tıkalı olup olmadığı, sıvı basan peristaltik veya diyaframlı pompaların iç hortumlarında çatlak veya sızıntı olup olmadığı kontrol edilir. Kimyasal depolarında azalan klor ve pH düşürücü sıvı seviyeleri tamamlanarak sistem otonom çalışmaya hazır hale getirilir.

Havuz bakımının profesyonelliğini gösteren son adım, yapılan tüm kimyasal ölçümlerin, kullanılan malzeme miktarlarının ve fiziksel işlemlerin yazılı olarak beyan edilmesidir. Ticari veya toplu kullanım alanlarındaki havuzlarda, Sağlık Bakanlığı denetimlerinde ibraz edilmesi zorunlu olan Havuz Bakım Defteri (Havuz Suyu Analiz Kayıt Defteri) eksiksiz olarak güncel tarih ve saatle doldurulup imzalanır.

Deftere havuzun pH, serbest klor, sıcaklık, siyanürik asit gibi değerleri atılmadan önce ve atıldıktan sonra (hedeflenen) olarak iki aşamalı kaydedilir. Suya ilave edilen şok klor, çöktürücü veya yosun önleyicinin kaç gram/litre kullanıldığı yazılır. Bu kayıtlar, ileride yaşanabilecek bir su bulanıklığı sorununun kaynağını bulmak için geriye dönük mühendislik verisi sağlar.

Sürecin sonunda, özel mülk (villa) havuzlarında veya otel yönetimlerine, Havuz Bakım Raporu sunulur. Bu raporda; kum filtresinin değişim zamanının gelip gelmediği, pompa contalarındaki eskime durumu veya havuz derzlerinde oluşan aşınmalar gibi ileride masraf çıkarabilecek arıza riskleri müşteriye şeffaf bir şekilde bildirilerek işlem anahtar teslim olarak tamamlanır.